Skip to content
އެސްފިޔަ

ސިއްރު ސިޓީއުރަ

Listen to this story Audio · 9:13 Powered by Esfiya Voice
0:00 9:13

އޮއްސެމުންދިޔަ އިރުގެ ރަންދޯދިތައް ފަޅުފިލުވައި ދެމުން ދިޔައީ ކަނޑުފަޅުގެ މަޑުމައިތިރި ރާޅުތަކެވެ. ފިނި ވައިރޯޅިތައް ޖެހެމުންދިޔައީ އަތިރިމަތީގައި ހެދިފައިވާ ރުއްގަސްތަކުގެ ފަންތައް ނަށުވަމުންނެވެ. އެއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަމާން، އަދި އެހާމެ ރީތި، ގުދުރަތީ ރީތިކަމުން ފުރިގެންވާ ހަމަހިމޭން ރަށެކެވެ. ރަށުގެ މީހުން ދަންނަ ގޮތުގައި ޒައްޔާނަކީ ވަރަށް މަޑުމައިތިރި، ބަސްމަދު، އަދި އެހާމެ ހިތްހެޔޮ، އިސްލާމީ ރިވެތި ސިފަތަކުން ޒީނަތްތެރިވެފައިވާ ޒުވާނެކެވެ. އޭނާގެ ދިރިއުޅުމަކީ މާގިނަ ހަލަބޮލިކަމެއް ނެތް، ފޮތްތަކާއި ދުވަސްވީ އަތް ލިޔުންތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ ހިތްގައިމު މަސައްކަތުގައި ހޭދަވާ އުފާވެރި ދުވަސްތަކެކެވެ. ރަށުގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ތާރީޚީ ކުތުބުޚާނާ ބެލެހެއްޓުމަކީ ޒައްޔާނަށް ލިބިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެވެ.
އެއްދުވަހެއްގެ ހަވީރުގެ ވަގުތެވެ. އާދައިގެ މަތިން ޒައްޔާން އިނީ ކުތުބުޚާނާގެ ބާ ދޮރު ކައިރީގައި ހުރި މޭޒުދޮށުގައި، ޒަމާންވީ ފޮތްތަކެއް ސާފުކޮށް، ގަރުދަން އަޅައި ބެލެހެއްޓުމުގައެވެ. ވަރަށް ބޯ، އަދި ބޭރުގަނޑު ހަލާކުވެ ބާވެފައިވާ ދުވަސްވީ ތާރީޚީ ފޮތެއްގެ ގަނޑުތައް އޮޅުންފިލުވަމުން ދަނިކޮށް، އެ ފޮތުގެ އެންމެ ފަހު ސަފުހާތަކުގެ ދޭތެރެއިން ތުނި، ރީނދޫވެފައިވާ ސިޓީއުރައެއް ތަޅުންގަނޑު މައްޗަށް ވެއްޓުނެވެ. އެއީ މީގެ ތިރީހަކަށް އަހަރު ކުރީގެ ތާރީޚެއް ޖަހާފައިވާ، ނަމަވެސް ބޭރުގައި ވަކި މީހެއްގެ ނަން ސާފުކޮށް ލިޔެފައިނުވާ ސިޓީއެކެވެ. އޭގެ ބޭރުގައި ރީތި، ފަރި ދިވެހި ތާނައަކުރުން ލިޔެފައިވަނީ ހަމައެކަނި “ހިތުގެ އިލްތިމާސް” މިހެންނެވެ.
ޒައްޔާންގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ޝައުގުވެރިކަމެއްގެ ބޮޑުކަމުން، ބިސްމި ކިޔައި އެ ސިޓީ ހުޅުވާލިއެވެ. އެއީ ކެތްތެރިކަމާއި، ޙަޔާތުގެ ބަދަލުވަމުންދާ އޮއިވަރުގެ ތެރޭގައި ގެއްލިފައިވާ އިޚްލާޞްތެރި ލޯތްބެއްގެ އަސަރުގަދަ ވާހަކައެކެވެ. ސިޓީގައި ލިޔެފައިވާ ލަފުޒުތަކުގެ ފުރިހަމަކަމާއި ޖަޒުބާތީ ފުންމިނުން ޒައްޔާންގެ ލޮލަށް ކަރުނަ ޖަމާވިއެވެ. އެ ލިޔުމުގައި ވަނީ ކައިވެންޏަކާ ހަމައަށް ވާސިލުނުވެވި، އޭރުގެ ޢާއިލީ ހަރުކަށި މަޖުބޫރުވުމެއްގެ ސަބަބުން ވަކިވާންޖެހުނު ދެ ޒުވާނެއްގެ ހިތާމަވެރި އިހުސާސެވެ. އެ ސިޓީ ލިޔެފައިވަނީ އަޒްރާ ކިޔާ އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. އޭނާ އެދިފައިވަނީ، ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން މި ސިޓީ އެމީހެއްގެ އަތަށް އަރައިފިނަމަ، އޭނާގެ ހަޔާތުގެ އެންމެ ފަހު ނޭވައާ ހަމައަށްވެސް އޭނާ ވަފާތެރިވި ވާހަކަ ރަށުގެ ދެކުނު ފަރާތު އަތިރިމަތީގައި ހުންނަ ބޮޑު ނިކަގަހުގެ ދަށަށް ގޮސް އިއްވައިދިނުމަށެވެ. އަދި އޭނާގެ މަޢުޞޫމު ލޯބިވެރިޔާއަށް އެ ހަގީގަތް އެންގުމަށެވެ.
ޒައްޔާނަށް މިކަން ވީ އާދައިގެ ކަމަކަށް ނޫނެވެ. އޭނާ ނިންމީ މި ސިޓީގެ ހަގީގަތް ހޯދުމަށެވެ. އަދި އެ ސިޓީ ރައްދުވާ މީހަކީ ކާކުތޯ ބެލުމަށެވެ. މި ތަހުގީގުގެ ތެރެއިން އޭނާއަށް ކުތުބުޚާނާއިން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބައްދަލުވީ، ރަށު ސްކޫލަށް އަލަށް ބަދަލުވި ޒުވާން ޓީޗަރެއް ކަމަށްވާ މަރިޔަމްއާއެވެ. މަރިޔަމަކީ އަދަބިއްޔާތަށާއި ދިވެހި ތާރީޚަށް ނުހަނު ލޯބިކުރާ، ހިތްއަލި، އަދި އިސްލާމީ ރިވެތި އަޚްލާޤާއި ހިތްތިރިކަމުގެ ނަމޫނާއެކެވެ. މަރިޔަމް ދިރާސާ ފޮތްތައް ހޯދުމަށް ކުތުބުޚާނާއަށް ޒިޔާރަތްކުރަން ފެށުމުން، އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ވާހަކަދެކެވި، ޒައްޔާން މި ސިއްރު ސިޓީގެ ވާހަކަ މަރިޔަމާ ހިއްސާކުރިއެވެ.
ސިޓީ ކިޔައި ނިމުނުއިރު މަރިޔަމްގެ ދެލޯ ވަނީ ކަރުނުން ފުރިފައެވެ. އެ ސިޓީގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ބައެއް ޚާއްޞަ ލަފުޒުތަކާއި، އަތުލިޔުމުގެ ބައްޓަން ފެނިފައި މަރިޔަމްގެ ހިތުގައި ބޮޑު ސުވާލުތަކެއް އުފެދުނެވެ. އެހިސާބުން، ދެމީހުން އެކުގައި އެ ސިޓީގެ ފަހަތުގައިވާ ސިއްރު ހޯދުމުގެ އަޒުމުގައި މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. ދުވަސްވީ މީހުންނާ ބައްދަލުކޮށް ވާހަކަދައްކައި، ރަށުގެ ކުރީގެ ތާރީޚީ ލިޔުންތައް ހޯދަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، ޒައްޔާނާއި މަރިޔަމްގެ ދެމެދުގައި އޮތް ގުޅުން ފުންވެ، ބަދަހިވަމުން ދިޔައެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް ދެވޭ އިހުތިރާމާއި ޤަދަރު، މަޑުމަޑުން ހަގީގީ އަދި ސާފު ލޯތްބަކަށް ބަދަލުވާން ފެށިއެވެ. އެއީ އެއްވެސް ކަހަލަ ނޭދެވޭ ކިލަނބުކަމެއް ނެތް، އިސްލާމީ މާތް ހަމަތަކުގެ މަތީގައި، ކެތްތެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އުފެދުނު މަތިވެރި ގުޅުމެކެވެ.
ހޯދި ހޯދުންތަކުންނާއި، މަރިޔަމްގެ މަންމަ ފަރާތު އާއިލީ މައުލޫމާތުތަކުން އެނގިގެންދިޔައީ ހައިރާންކުރުވަނިވި ހަގީގަތެކެވެ. އެ ސިޓީ ލިޔުނު އަޒްރާއަކީ މަރިޔަމްގެ މާމައެވެ. އޭނާ ޒުވާން އުމުރުގައި އެހެން ރަށަކަށް ފުރައިގެން ދާންޖެހުނީ އާއިލާގެ ބޮޑުންގެ ނިންމުމަކަށެވެ. އަދި އެ ސިޓީ ރައްދުވަނީ ރަށުގެ އެންމެން ދަންނަ، އަބަދުވެސް އެކަނިވެރިކޮށް، ގޭދޮށުގައި ހުންނަ އޮޑިހަރުގޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މުސްކުޅި އިބްރާހީމްބެއަށެވެ. އިބްރާހީމްބެއަކީ މުޅި އުމުރުގައިވެސް އެހެން ކައިވެންޏެއް ނުކޮށް، އަޒްރާގެ ހަނދާންތަކާއެކު ޝަކުވާއެއް ނެތި ދިރިއުޅެމުންދިޔަ މަޑުމައިތިރި، ޞާލިޙު މީހެކެވެ.
އެއްދުވަހެއްގެ އަސުރު ނަމާދަށްފަހު، ޒައްޔާނާއި މަރިޔަމް އެކުގައި ގޮސް އިބްރާހީމްބެއާ ބައްދަލުކުރިއެވެ. އަދި ތިރީސް އަހަރު ވަންދެން ފޮތެއްގެ ސަފުހާތަކުގެ ތެރޭގައި ރައްކާކުރެވިފައި އޮތް އެ އަމާނާތް—ސިއްރު ސިޓީ—އޭނާގެ ތުރުތުރުއަޅާ އަތްމައްޗަށް ދިނެވެ. އިބްރާހީމްބެ އެ ސިޓީ ކިޔަމުން ދިޔައިރު، އޭނާގެ ރޫޖެހިފައިވާ ދެކޯތާފަތްމަތިން ފައިބައިގަތް ކަރުނަތަކުން ހާމަވީ ޒަމާންތަކަކަށްފަހު އޭނާގެ ހިތަށް ލިބުނު ފުން އަރާމާއި ތަސައްލީއެވެ. އޭނާގެ ލޯބިވެރިޔާ އޭނާއަށް ބޭވަފާތެރިނުވާކަމާއި، ވަކިވާންޖެހުނީ އޭރުގެ ޙާލަތުގެ މަޖުބޫރުވުމެއްގެ ސަބަބުންކަން އެނގުމުން، މުޅި އުމުރުގެ ހިތާމަތަކާއި ހިތުގައި އޮތް ބިރުވެރިކަން އެއްކޮށް ފިލައިގެން ދިޔަ ކަހަލައެވެ.
“ދަރިފުޅުމެންނޭ،” އިބްރާހީމްބެ ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލަމުން، މަޑުމައިތިރި އަދި އަސަރުގަދަ އަޑަކުން ބުންޏެވެ. “ޙަޤީޤީ ލޯތްބަކީ ހަމައެކަނި ދުނިޔެމަތީގައި އެކުގައި އުޅުމެއް ނޫން. އެއީ ދުރުގައިވިޔަސް، އަނެކާއަށްޓަކައި ހެޔޮދުޢާކޮށް، ވަފާތެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަންމަތީ ދެމިހުރުން. މާތް ﷲ ތިޔަ ދެކުދިން މެދުވެރިކުރައްވައި އަހަރެންގެ ހިތަށް މި ފިނިކަން ދެއްވީ ވަރަށް މަތިވެރި ސަބަބަކަށްޓަކައި. އަހަރެންގެ ދުޢާއަކީ ތިޔަ ދެކުދިންގެ ޙަޔާތް ބާއްޖަވެރި ކުރެއްވުން.”
އެ ހިނދުކޮޅަކީ ޒައްޔާނާއި މަރިޔަމްގެ ހަޔާތުގެވެސް މުޅިން އާ، އުފާވެރި ބާބެއް ފެށުނު ވަގުތެވެ. ކުރީގެ ޖީލެއްގެ ފުރިހަމަނުވެ ބާކީވި ލޯބީގެ ސާފު ވާހަކަ، އާ ޖީލެއްގެ ކާމިޔާބު އަދި ހަލާލު ގުޅުމަކަށް ވެގެންދިޔައެވެ. ޒައްޔާން ލަސްނުކޮށް، މަރިޔަމްގެ ބަފައިފުށުގެ ޢާއިލާއާ ރަސްމީކޮށް ބައްދަލުކޮށް، އިސްލާމީ ރިވެތި އުސޫލުތަކާއި ސަގާފަތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން އޭނާގެ ކައިވެންޏަށް އެދުނެވެ. ދެ ޢާއިލާގެ މެދުގައިވެސް މިކަމަށް ލިބުނީ ނުހަނު ބޮޑު ތަރުޙީބަކާއި އުފާވެރިކަމެކެވެ. މަރިޔަމްގެ ބައްޕައަކީ އަބަދުވެސް ދީންވެރި، އަޚްލާޤު ރަނގަޅު ޒުވާނަކަށް އޭނާގެ ދަރިފުޅު ހަވާލުކުރަން އެދެމުންދިޔަ މީހަކަށް ވުމުން، ޒައްޔާންގެ ހުށަހެޅުން ނުހަނު ލޯތްބާއި އުފަލާއެކު ބަލައިގަތެވެ.
ކައިވެނީގެ ތައްޔާރީތައް ކުރިއަށްދިޔައީ ރަށުގެ ސާދާ ދިރިއުޅުމުގެ ރީތި އާދަކާދަތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. އެއްވެސް އިސްރާފެއް އަދި ދެއްކުންތެރިކަމެއް ނެތި، ދެ އާއިލާގެ އެއްބާރުލުމާއެކުގައެވެ. މި ހުރިހާ ކަމެއްގައިވެސް އިބްރާހީމްބެ ބައިވެރިވީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ދަރިންގެ ކަމެއް ފަދައިންނެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަމުންދިޔަ އުފާވެރިކަމަކީ އެތައް އަހަރަކަށްފަހު އޭނާގެ ހަޔާތަށް އައި އެންމެ އަލިގަދަ ނޫރެވެ.
ކައިވެނީގެ މާތް ޢަޤުދު ކުރެވިގެންދިޔައީ ރަށުގެ ދެކުނު ފަރާތު އަތިރިމަތީގައި، ސިޓީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެ ބޮޑު ނިކަގަހުގެ ހިޔަލުގައެވެ. އެއީ ތާރީޚާއި، މާޒީގެ ހަނދާންތަކާއި، އައު އުންމީދުތައް އެއްފަސްވި މުހިންމު މައިޒާނެކެވެ. މަޑުމައިތިރި ރާޅުތަކުގެ އަޑާއި، ފިނި ވައިރޯޅިތަކުގެ ތެރޭގައި، ރަށުގެ ޚަތީބު ދެމަފިރިންގެ ކައިވެނި އަޤުދުކޮށްދެއްވައި، ހެޔޮދުޢާ ކުރެއްވިއެވެ. ހާޒިރުވެ ތިބި އެންމެންގެ ހިތްތަކަށް ލިބިގެންދިޔައީ ބަޔާންކުރަން ދަތި އުފާވެރިކަމެކެވެ.
ކައިވެނީގެ ހަފުލާ ނިމުމަށްފަހު، ޒައްޔާނާއި މަރިޔަމް އެކުގައި ގޮސް ހުއްޓުނީ އެ ބޮޑު ނިކަގަހުގެ ބުޑުގައެވެ. ދުރުގައި، ގޮނޑުދޮށުގައި ހުރި ޖޯއްޔެއްގައި އިށީނދެގެން އިން އިބްރާހީމްބެ އަތްމައްޗަށް ނަގައިގެން އިނީ އެ ތާރީޚީ ސިޓީއުރައެވެ. އޭނާ ހިނިތުންވެލަމުން އުޑާ ދިމާއަށް ބަލައިލީ، ޝަކުވާއެއް ނެތް ހިތަކުން މާތް ﷲ އަށް ޝުކުރު އަދާކުރަމުންނެވެ.
ޒައްޔާން، މަރިޔަމްގެ އަތުގައި މަޑުމަޑުން ހިފާލަމުން ބުންޏެވެ. “ލޯތްބަކީ ވަގުތީ ޖަޒުބާތެއް ނޫންކަން އަހަންނަށް ދަސްކޮށްދިނީ މި ސިޓީ. އަދި ތެދުވެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމަކީ ދުވަހަކުވެސް ބޭކާރުވެގެންދާނެ އެއްޗެއް ނޫންކަން މިއަދު ސާބިތުވެއްޖެ.”
މަރިޔަމް ލަދުރަކި ހިނިތުންވުމަކާއެކު ބޯޖަހައިލިއެވެ. “އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ގުޅުމަކީ މާތް ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅުން، މާޒީގެ ހިތާމަތަކަށް ދެއްވި ރީތި ބަދަލެއް. އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ލޯތްބަކީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައިވެސް ދެމިއޮންނާނެ ބަރަކާތްތެރި ގުޅުމަކަށް ވުން.”
އެ ދުވަހަށްފަހު، އެ ކުޑަ ރަށުގެ ތާރީޚީ ކުތުބުޚާނާ ވެގެންދިޔައީ ހަމައެކަނި ފޮތް ކިޔާ ތަނަކަށް ނޫނެވެ. އެއީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި، ވަފާތެރިކަމުގެ އަގުހުރި ފިލާވަޅުތައް އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ކިޔައިދޭ ރަމްޒަކަށެވެ. އަދި މާޒީގެ ހިތާމަވެރި އެ ސިއްރު ސިޓީއުރަ ވެގެންދިޔައީ، ދެ ހިތެއްގެ ދެމެދުގައި އިސްލާމީ މާތް ހަމަތަކުގެ މަތިން އުފެދުނު، އަބަދަށް ފެހި ލޯބީގެ ބިންގަލަށެވެ.
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، ޒައްޔާނާއި މަރިޔަމްގެ ދިރިއުޅުން ފުރިގެންދިޔައީ އުފަލާއި، ހިތްހަމަޖެހުމާއި، އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް ދޭ އަޅާލުމުންނެވެ. އެ ދެމަފިރިންގެ ހަޔާތަކީ ރަށުގެ އެންމެންނަށްވެސް އިބުރަތަކާއި ނަމޫނާއަކަށް ވިއެވެ. އިޚްލާޞްތެރި ލޯތްބަކީ ޒަމާންތައް ފާއިތުވެ ދިޔަނަމަވެސް ފަނޑުވުމެއްނެތި، މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތާއެކު އަބަދުވެސް ދިރިދެމިއޮންނާނެ އެއްޗެއްކަން އެ ދެމަފިރިންގެ ހަޔާތުން ސާބިތުކޮށްދިނެވެ.