ގުރަހަ

ސޯލާ ސިސްޓަމަކީ އިރުގެ ވަށައިގެންވާ ތަކެތީގެ ގްރެވިޓޭޝަނަލީ ބައުންޑް ސިސްޓަމެވެ. އެއީ މީގެ 4.6 ބިލިއަން އަހަރު ކުރިން އުފެދުނު ޖަޔަންޓް އިންޓަރސްޓެލަރ މޮލިކިއުލަރ ވިލާއެއްގެ ގްރެވިޓޭޝަނަލް ކޮލަޕްސް އިންނެވެ. މި ނިޒާމުގެ މާސްގެ ބޮޑު ބައެއް (99.86%) އިރުގައި ހުންނައިރު، ބާކީ އޮތް ގިނަ މާސް ހުންނަނީ ޖުޕިޓަރ ޕްލެނެޓްގައެވެ. އެތެރޭގެ ނިޒާމުގެ ހަތަރު ޕްލެނެޓް ކަމަށްވާ މާކިއުރީ، ވީނަސް، ދުނިޔެ އަދި މާސް އަކީ ބިމުގައި އުޅޭ ޕްލެނެޓްތަކެއް ކަމަށާއި، މިއީ މުހިންމު ގޮތެއްގައި ހިލައާއި މެޓަލް އިން އެކުލެވިގެންވާ ޕްލެނެޓްތަކެކެވެ. ބޭރު ނިޒާމުގެ ހަތަރު ޖަޔަންޓް ޕްލެނެޓަކީ ބިމުގައި އުޅޭ ޕްލެނެޓްތަކަށްވުރެ މާބޮޑަށް ބޮޑެތި އަދި މާ ބޮޑު ޕްލެނެޓްތަކެކެވެ. އެންމެ ބޮޑު ދެ ޖުޕިޓަރ އާއި ސެޓަރން އަކީ ގޭސް ޖަޔަންޓްސް ކަމަށާއި، މިއީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހައިޑްރޯޖަން އާއި ހީލިއަމް އިން އެކުލެވިގެންވާ ގޭސް ޖަޔަންޓްސް ތަކެއް ކަމަށެވެ؛ ދެން އޮތް ދެ އެއްޗެއް ކަމަށްވާ ޔޫރޭނަސް އާއި ނެޕްޗޫން އަކީ އައިސް ޖަޔަންޓްސް ތަކެއް ކަމަށާއި، ގިނައިން އެކުލެވިގެންވަނީ ފެނާއި އެމޯނިއާ އަދި މީތޭން ފަދަ ހައިޑްރޯޖަން އާއި ހީލިއަމް އާއި އަޅާބަލާއިރު ނިސްބަތުން މަތީ ގިރުމުގެ ޕޮއިންޓްތަކެއް ހުންނަ ވޮލަޓައިލް މާއްދާތަކުން ކަމަށެވެ. މި އަށް ޕްލެނެޓްގައި ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް ވަށައިގެންވާ ދައުރުތަކެއް ހުންނައިރު، އެ ދައުރުތައް ހުންނަނީ ދުނިޔޭގެ ދައުރުވާ ޕްލޭން ކައިރީގައި ކަމަށާއި، އެ ޕްލޭން އަށް ކިޔަނީ އެކްލިޕްޓިކް އެވެ. އިރުގެ ވަށައިގެން ދަތުރުކުރާ ކުދި ޑްވާރފް ޕްލެނެޓްތަކާއި ގުނާ ނުލެވޭ ވަރުގެ ކުދި ސޯލާ ސިސްޓަމް ބޮޑީތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބޮޑެތި ހަ ޕްލެނެޓްތަކާއި، ވެދާނެ އެންމެ ބޮޑު ހަ ޑްވާރފް ޕްލެނެޓާއި، ކުދި ގިނަ ހަށިގަނޑުތައް ދައުރުވަނީ ގުދުރަތީ ސެޓެލައިޓްތަކުން ކަމަށާއި، މިއީ އާންމުކޮށް ހަނދުގެ ނަމުން “ހަނދު” ކިޔާ ސެޓެލައިޓްތަކެކެވެ. ގުދުރަތީ ދެ ސެޓެލައިޓެއް ކަމަށްވާ ޖުޕިޓަރުގެ ހަނދު ގޭނީމީޑް އާއި ސެޓަރންގެ ހަނދު ޓައިޓަން އަކީ ބިމުގެ އެންމެ ކުޑަ ޕްލެނެޓް ކަމަށްވާ މާކިއުރީއަށް ވުރެ ބޮޑު ނަމަވެސް ބޮޑު ނޫން ސެޓެލައިޓެއް ކަމަށާއި ޖުޕިޓަރުގެ ހަނދު ކަލިސްޓޯ ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް އެހާ ބޮޑު ކަމަށެވެ. އެއިން ކޮންމެ ޖަޔަންޓް ޕްލެނެޓަކާއި ބައެއް ކުދި ހަށިގަނޑުތަކުގެ ވަށައިގެން އައިސް، ދޮސް އަދި ހަނދުވަރުގެ ޕްލެނެޓަރީ ރިންގްތަކެއް ހުރެއެވެ. މާސް އާއި ޖުޕިޓަރުގެ ދައުރުތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ އެސްޓްރޮއިޑް ބެލްޓުގައި ހިލައާއި މެޓަލް އަދި އައިސް އިން އެކުލެވިގެންވާ ތަކެތި ހިމެނެއެވެ. ނެޕްޗޫންގެ ދައުރުގެ ބޭރުގައި ހުންނަނީ ގިނައިން އައިސް އާއި ހިލަތަކުން އެކުލެވޭ ތަކެތީގެ އާބާދީތަކެއް ކަމަށްވާ ކުއިޕަރ ބެލްޓާއި ސްކެޓަރޑް ޑިސްކް އެވެ.

އިރުގެ ނިޒާމުގެ ބޭރު ސަރަހައްދުގައި ވަކިވެފައިވާ ތަކެތި ކިޔާ ކުދިކުދި ޕްލެނެޓްތަކުގެ ކްލާހެއް އޮވެއެވެ. މިފަދަ ކިތައް އެއްޗެއްކަން ސާބިތުވާނެ ކަމާމެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ބަހުސް ކުރެވެއެވެ. މިއިން ބައެއް ތަކެތި އަމިއްލަ ގްރެވިޓީގެ ދަށުން ވަށައިގެންވާ ވަރުގެ ބޮޑެތި ތަކެތި ކަމުން ޑްވާރފް ޕްލެނެޓްތަކުގެ ގޮތުގައި ކެޓަގަރީ ކުރެވޭނެއެވެ. ފަލަކީ އިލްމުވެރިން އާންމުކޮށް ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ނުވަ އެއްޗަކީ ޑްވާރފް ޕްލެނެޓްތަކެއްގެ ގޮތުގައި: އެސްޓްރޮއިޑް ސެރެސް، ކުއިޕަރ ބެލްޓްގެ ތަކެތި ޕްލޫޓޯ، އޮރކަސް، ހައުމެއާ، ކުއައޯއާރ އަދި މެކްމެކް، އަދި ސްކެޓަރޑް ޑިސްކް އެއްޗެހި ގޮންގްގޮންގް އަދި އެރިސް، އަދި ސެޑްނާ އެވެ. ކޮމެޓް، ސެންޓޯރ އަދި އިންޓަރޕްލެނެޓަރީ ޑަސްޓް ވިލާތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ކުދި ހަށިގަނޑުގެ އެކި އާބާދީތައް އިރުގެ ނިޒާމުގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ މެދުގައި މިނިވަންކަމާއެކު ދަތުރުކުރެއެވެ.

އިރުގެ ވައި، އިރުން ބޭރަށް ދަތުރުކުރާ ޗާޖް ކުރެވިފައިވާ ޕާރޓިކަލްތަކުގެ ކޯރެއްގެ ސަބަބުން، ހެލިއޮސްފިއާގެ ނަމުން މަޝްހޫރު އިންޓަރސްޓެލަރ މީޑިއަމްގައި އިންޓަރޕްލެނެޓަރީ މީޑިއަމްގެ ބަބުލް ފަދަ ސަރަހައްދެއް އުފެދެއެވެ. ހެލިއޯޕޮޒް އަކީ އިރުގެ ވައިގެ ޕްރެޝަރު އިންޓަސްޓެލަރ މީޑިއަމްގެ އިދިކޮޅު ޕްރެޝަރާ އެއްވަރުވާ ހިސާބެވެ؛ އެއީ އެކި ދިމަދިމާލަށް އެތުރިފައިވާ ޑިސްކްގެ އަރިމައްޗަށް ފުޅާވެގެންދާ އެއްޗެކެވެ. ދިގު މުއްދަތެއްގެ ކޮމެޓްތަކުގެ މަސްދަރެއް ކަމަށް ބެލެވޭ އޯރޓް ވިލާ ވެސް ހެލިއޮސްފިއާއަށް ވުރެ ގާތްގަނޑަކަށް ހާސް ގުނަ ދުރުގައި އުފެދިދާނެ އެވެ. ސޯލާ ސިސްޓަމް ހުންނަނީ ރޭގަނޑުގެ އުޑުމަތިން ފެންނަ ގިނަ ތަރިތައް ހިމެނޭ އޯރިއަން އަރމްގައި މިލްކީވޭ ގެލެކްސީގެ މެދުން 26،000 އަލި އަހަރު ދުރުގައެވެ. އެންމެ ކައިރީގައިވާ ތަރިތައް ހުންނަނީ ލޯކަލް ބަބުލް ކިޔާ ތަރިތަކުގެ ތެރޭގައި ކަމަށާއި، އެންމެ ކައިރީގައިވާ ތަރި ޕްރޮކްސިމާ ސެންޓޯރީގައި ހުންނަނީ 4.2441 އަލި އަހަރެވެ.ސޯލާ މި ލަފުޒުގެ މާނައަކީ “އިރުއާ ގުޅޭ” މި ލަފުޒުން އުފެދިފައިވާ ލެޓިން ބަހުގެ ސޯލް ލަފުޒުގެ މާނައަކީ އިރު އެވެ.އިރު އަކީ އިރުގެ ނިޒާމުގެ ބާރުގަދަ ގްރެވިޓޭޝަނަލް މެމްބަރެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ޕްލެނެޓަރީ ނިޒާމު ނިސްބަތުން ސްޓޭބަލް، މަޑުމަޑުން ތަރައްގީވަމުންދާ ހާލަތެއްގައި ބެލެހެއްޓޭނީ އިންނެވެ އިރުގެ ވަށައިގެންވާ އެކަހެރި، ގްރެވިޓޭޝަނަލީ ބައުންޑް އޯބިޓްތަކަށް ފަހުގައެވެ.

ސޯލާ ސިސްޓަމްގެ އެތެރޭގެ ޕްލެނެޓްތަކާއި ވަށައިގެން ދައުރުވާ ބޭރު ޕްލެނެޓްތަކުގެ އެނިމޭޝަންތައް؛ ފަހުގެ އެނިމޭޝަނަކީ ކުރީގެ އެނިމޭޝަނަށް ވުރެ 100 ގުނަ އަވަސް އެނިމޭޝަނެކެވެ. ޖުޕިޓަރ އަކީ މާސް އަށް ވުރެ އިރު އާއި ތިން ގުނަ ދުރުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ.
އިރުގެ ވަށައިގެން ދައުރުވާ ޕްލެނެޓްތަކާއި އެހެނިހެން ބޮޑެތި ތަކެތި އޮންނަނީ ދުނިޔޭގެ ދައުރުވާ ޕްލޭން ކައިރީގައި ކަމަށް ކިޔާ އެކްލިޕްޓިކް އެވެ. ކޮމެޓް ފަދަ ކުދި އައިސް ތަކެތި ގިނައިން ދައުރުވަނީ މި ޕްލޭން އާއި މާބޮޑު އޭންގަލްތަކެއްގައެވެ. ސޯލާ ސިސްޓަމްގެ ގިނަ ޕްލެނެޓްތަކުގައި އަމިއްލަ ސެކަންޑަރީ ސިސްޓަމްތަކެއް ހުންނައިރު، އެ ޕްލެނެޓްތައް ވަށައިގެން ދައުރުވަނީ ހަނދު ކިޔާ ގުދުރަތީ ސެޓެލައިޓްތަކުންނެވެ. އެންމެ ބޮޑެތި ގިނަ ގުދުރަތީ ސެޓެލައިޓްތައް ހުންނަނީ ސިންކްރޮނަސް ރޮޓޭޝަންގައި ކަމަށާއި، އެއް މޫނު ދާއިމީ ގޮތެއްގައި އެ ސެޓެލައިޓްތަކުގެ ބެލެނިވެރިޔާއާ ދިމާއަށް އަނބުރާލާފައެވެ. މި ހަތަރު ޖަޔަންޓް ޕްލެނެޓްގައި ޕްލެނެޓަރީ ރިންގްސް ތަކެއް ހުންނައިރު، އެއީ އެއް އަޑަކުން އެ ޕްލެނެޓްތަކުގެ ވަށައިގެން ދައުރުވާ ކުދިކުދި ޕާރޓިކަލްތަކުގެ ތުނި ބެންޑްތަކެކެވެ.

އިރުގެ ނިޒާމު އުފެދުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޕްލެނެޓްތަކާއި އެހެނިހެން ގިނަ ތަކެތި އިރުގެ ވަށައިގެން ދައުރުވަނީ އިރު އެނބުރެމުންދާ ދިމާލަށެވެ. އެއީ، ދުނިޔޭގެ އުތުރު ގުރޫޕުގެ މަތިން ބަލާއިރު، ގަޑިއާ ދިމާއަށް. ހެލީގެ ކޮމެޓް ފަދަ އިސްތިސްނާ ކަންތައްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ.ގިނަ ބޮޑެތި ހަނދުތައް އެމީހުންގެ ޕްލެނެޓްތަކުގެ ވަށައިގެން ދަތުރުކުރަނީ ޕްރޮގްރޭޑް ދިމާލަށް، ޕްލެނެޓަރީ އެނބުރޭ ގޮތާ އެއްގޮތަށެވެ؛ ނެޕްޗޫންގެ ހަނދު ޓްރައިޓަން އަކީ އިދިކޮޅު، ރެޓްރޯގްރޭޑް ގޮތަކަށް ދައުރުވާ އެންމެ ބޮޑު ހަނދެވެ.ވިނަސްގެ އެނބުރުމަކީ ރެޓްރޯގްރޭޑް ނަމަވެސް ގިނަ ބޮޑެތި ތަކެތި އެނބުރެނީ އެތަކެތީގެ ދައުރުކުރާ ދިމާލަށް ނިސްބަތްކޮށް އަމިއްލަ ގުރުދާތަކުގެ ވަށައިގެން އެނބުރެއެވެ.

ރަނގަޅު ފުރަތަމަ ގާތްގަނޑަކަށް، ކެޕްލަރގެ ޕްލެނެޓަރީ މޮޝަންގެ ޤާނޫނުތަކުން އިރުއާ ބެހޭގޮތުން ތަކެތީގެ ދައުރުތައް ބަޔާންކޮށްދެއެވެ.: 433–437 މި ޤާނޫނުތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ކޮންމެ އެއްޗެއް އެއް ފޯކަސްއެއްގައި އިރުއާއެކު އެލިޕްސްއެއްގެ ތެރެއިން ދަތުރުކުރާ ކަމާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ދުރުމިނާއި އިރުއާއި ދެމެދުގެ ދުރުމިނެވެ އޭގެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ވެއެވެ. ހަށިގަނޑެއް އިރުއާ އެންމެ ކައިރިއަށް އޭގެ ޕެރިހެލިއަން ކިޔާއިރު، އިރުއާ އެންމެ ދުރު ހިސާބަށް ކިޔަނީ އޭގެ އެފެލިއަން އެވެ.: 9-6 ޕްލެނެޓްތަކުގެ ދައުރުތައް ގާތްގަނޑަކަށް ވަށައިގެންވާ ނަމަވެސް ގިނަ ކޮމެޓްތަކާއި އެސްޓްރޮއިޑްތަކާއި ކުއިޕަރ ބެލްޓްގެ ތަކެތި ވަރަށް ބޮޑަށް ތަބާވެއެވެ އެލިޕްޓިކަލް އޯބިޓްސް އެވެ. ކެޕްލަރގެ ޤާނޫނުތަކުގައި ހަމައެކަނި އިރުގެ ގްރެވިޓީގެ ނުފޫޒު ދައުރުވާ ހަށިގަނޑަކަށް ކުރާ ކަމަކަށް ޙިސާބު ކުރެވޭއިރު، އެކި ހަށިގަނޑުތައް އެކަކު އަނެކެއްގެ މައްޗަށް ގްރެވިޓޭޝަނަލް ދަމައިގަތުމެއް ނޫނެވެ. އިންސާނާގެ ޓައިމް ސްކޭލްއެއްގައި، މި އިތުރު ޕަރޓަރބޭޝަންތައް އަދަބީ މޮޑެލްތައް ބޭނުންކޮށްގެން އެކައުންޓް ކުރެވިދާނެ،: 9-6 އެކަމަކު ޕްލެނެޓަރީ ސިސްޓަމް ބިލިއަން އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ހަލަބޮލިކަމާއެކު ބަދަލުވެދާނެއެވެ.

އިރުގެ ނިޒާމުގެ އެންގުލަރ މޮމެންޓަމް އަކީ އޭގެ ހަރަކާތްތެރި ހުރިހާ ކޮމްޕޯނެންޓްތަކެއްގައި ހުންނަ އޯބިޓަލް އަދި ރޮޓޭޝަނަލް މޮމެންޓަމްގެ ޖުމްލަ މިންވަރު ވަޒަންކުރާ އެއްޗެކެވެ ޖުޕިޓަރ އިން، ކޮމެޓްތަކުގެ ބޮޑު ޙިއްޞާއަކާއެކު، އެތަކެތީގެ މާސް، އޯބިޓް، އަދި އިރުއާ ދުރުމިން އެއްކޮށްލުމުން، ކޮމެޓްތަކުގެ ބޮޑު ޙިއްޞާއަކާއެކު، އޭންގުލަރ މޮމެންޓަމްގެ ބާކީ އޮތް ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާކުރެއެވެ.

އިރުގެ ނިޒާމުގެ ޗާޓްކޮށްފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގެ ޖުމްލަ އޮނިގަނޑު އެކުލެވިގެންވަނީ އިރުއާއި، ގިނައިން ހިލަ ޖަހާފައިވާ އެސްޓްރޮއިޑްތަކުގެ ބެލްޓަކުން ވަށާލެވިފައިވާ ކުދި ހަތަރު އެތެރޭގެ ޕްލެނެޓާއި، ގިނައިން އައިސް އެއްޗެހިތަކުގެ ކުއިޕަރ ބެލްޓުން ވަށާލެވިފައިވާ ހަތަރު ޖަޔަންޓް ޕްލެނެޓްގެ މައްޗަށެވެ. ފަލަކީ އިލްމުވެރިން ބައެއް ފަހަރު ނުރަސްމީކޮށް މި އޮނިގަނޑު ވަކި ސަރަހައްދުތަކަށް ބަހާލައެވެ. އެތެރޭ ސޯލާ ސިސްޓަމްގައި ހިމެނެނީ ބިމުގައި އުޅޭ ހަތަރު ޕްލެނެޓާއި އެސްޓްރޮއިޑް ބެލްޓެވެ. ބޭރު ސޯލާ ސިސްޓަމް އޮތީ އެސްޓްރޮއިޑްތަކުގެ ބޭރުގައި ކަމަށާއި އޭގެ ތެރޭގައި ހަތަރު ޖަޔަންޓް ޕްލެނެޓް ވެސް ހިމެނޭ ކަމަށެވެ. ކުއިޕަރ ބެލްޓް ފެނުނު ފަހުން ސޯލާ ސިސްޓަމްގެ އެންމެ ބޭރު ބައިތައް ބެލެވެނީ ނެޕްޗޫން އިން ބޭރުގައިވާ ތަކެތިން އެކުލެވޭ ވަކި ސަރަހައްދެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

އިރުގެ ނިޒާމުގެ ޕްރިންސިޕަލް ކޮމްޕޮނެންޓަކީ އިރު، މިއީ ނިޒާމުގެ އެނގޭ މާސްގެ %99.86 ހިމެނޭ އަދި ގްރެވިޓޭޝަނަލް ގޮތުން ވެރިކަންކުރާ ލޯ މާސް ތަރިއެކެވެ. ޖުޕިޓަރ އާއި ސެޓަރން އެކުގައި %90 އަށްވުރެ ގިނައިން ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. އިރުގެ ނިޒާމުގެ ބާކީ ހުރި ތަކެތި (ބިމުގެ ހަތަރު ޕްލެނެޓް، ޑްވާރފް ޕްލެނެޓް، ހަނދު، އެސްޓްރޮއިޑް، އަދި ކޮމެޓް ހިމެނޭގޮތަށް) އެއްކޮށް އެކުލެވިގެންވަނީ އިރުގެ ނިޒާމުގެ ޖުމްލަ މާސްގެ %0.002 އަށްވުރެ މަދު އަދަދަކަށެވެ.

އިރު އެކުލެވިގެންވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް %98 ހައިޑްރޯޖަން އަދި ހީލިއަމް އިން،އެހެންމެ ޖުޕިޓަރ އަދި ސެޓަރން އެކުލެވިގެންވާ ގްރޭޑިއަންޓެއް އިރުގެ ނިޒާމުގައި އުފެދިފައި ހުންނައިރު، މިއީ ކުރީގެ އިރުގެ ހޫނާއި އަލި ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ އެއްޗެކެވެ؛ ހޫނާއި އަލިކަމުގެ ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން މާ ބޮޑަށް އަސަރުކުރާ އިރުއާ ކައިރިވާ ތަކެތި އެކުލެވިގެންވަނީ ގިނަ މެލްޓިންގ ޕޮއިންޓްތަކެއް ހުންނަ އުފެއްދުންތަކުންނެވެ. އިރުއާ ދުރުގައި ހުންނަ ތަކެތި ގިނައިން އެކުލެވިގެންވަނީ ގިރުމުގެ ޕޮއިންޓް ދަށް މާއްދާތަކުން އިރުގެ ނިޒާމުގައި އެ ހޫނުވާ މާއްދާތައް އެއްވެދާނެ ސަރަހައްދަށް މަޝްހޫރު ފްރޮސްޓް ލައިން ކަމަށާއި، މިއީ އިރުއާ ދުނިޔެއާ ގާތްގަނޑަކަށް ފަސްގުނަ ދުރުމިނުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ.

އެތެރޭ ސޯލާ ސިސްޓަމްގެ ތަކެތި ގިނައިން އެކުލެވިގެންވަނީ ސިލިކޭޓްސް، ދަގަނޑު ނުވަތަ ނިކަލް ފަދަ ހިލަ މާއްދާތަކުންނެވެ. ޖުޕިޓަރ އާއި ސެޓަރން އެކުލެވިގެންވަނީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އިންތިހާއަށް ދަށް މެލްޓިންގ ޕޮއިންޓްތަކާއި ހައިޑްރޯޖަން، ހީލިއަމް، އަދި ނިއޯން ފަދަ ހޫނު ޕްރެޝަރު ބޮޑު ގޭސްތަކުންނެވެ. ފެން، މީތޭން، އެމޯނިއާ، ހައިޑްރޯޖަން ސަލްފައިޑް، އަދި ކާބަން ޑައިއޮކްސައިޑް ފަދަ އައިސްތަކުގައި ގިރުމުގެ ޕޮއިންޓް މަދު ސަތޭކަ ކެލްވިން އާއި ހަމައަށް ހުރެއެވެ. އެއީ އިރުގެ ނިޒާމުގެ އެކި ތަންތަނުގައި އައިސް، ދައުރުވާ އެއްޗެއް، ނުވަތަ ގޭސްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ފެނިދާނެ އައިސް މާއްދާތައް އެކުލެވިގެންވަނީ ޖަޔަންޓް ޕްލެނެޓްތަކުގެ ގިނަ ސެޓެލައިޓްތަކުގެ އިތުރުން ޔޫރޭނަސް އާއި ނެޕްޗޫންގެ ގިނަ ބައިތައް (“އައިސް ޖަޔަންޓްސް” ކަމަށް ކިޔާ) އަދި… ނެޕްޗޫންގެ ދައުރުގެ ބޭރުގައި ހުންނަ އެތައް ކުދިކުދި ތަކެތި. ގޭސްތަކާއި އައިސްތައް އެކުގައި ކިޔަނީ ވޮލެޓައިލްސް އެވެ

އެސްޓްރޮނޮމިކަލް ޔުނިޓް (150،000،000 ކިލޯމީޓަރު؛ 93،000،000 މޭލު) ވާނީ މި ޕްލެނެޓްގެ ދައުރު ފުރިހަމައަށް ވަށައިގެންވާ ނަމަ ދުނިޔެއާއި އިރުއާ ދެމެދުގެ ދުރުމިނެވެ. އަޅާކިޔާއިރު އިރުގެ ރޭޑިއަސް އަކީ 0.0047 އޭޔޫ (700،000 ކިލޯމީޓަރު؛ 400،000 މޭލު) އެވެ. މިގޮތުން ދުނިޔޭގެ ދައުރުވާ ސައިޒުގެ ރޭޑިއަސްއެއް އޮންނަ ދާއިރާއެއްގެ ވޮލިއުމްގެ %0.00001 (10−5 %) އިރު ހިފާފައިވާއިރު، ދުނިޔޭގެ ވޮލިއުމް އަކީ ގާތްގަނޑަކަށް އިރުގެ އެއް މިލިއަންބައި (10−6) އެވެ. އެންމެ ބޮޑު ޕްލެނެޓް ކަމަށްވާ ޖުޕިޓަރަކީ އިރުއާ 5.2 ފަލަކީ ޔުނިޓް (780،000،000 ކިލޯމީޓަރު؛ 480،000،000 މޭލު) ދުރުގައި އޮންނަ ޕްލެނެޓެއް ކަމަށާއި، ރޭޑިއަސް އަކީ 71،000 ކިލޯމީޓަރު (0.00047 އޭޔޫ؛ 44،000 މޭލު) ކަމަށާއި، އެންމެ ދުރު ޕްލެނެޓް ނެޕްޗޫން އަކީ 30 އޯޔޫ (4.5×109) އެވެ ކިލޯމީޓަރު؛ އިރުން 2.8×109 މޭލު) ދުރުގައެވެ.

މަދު ކަންތައްތަކެއް އިސްތިސްނާކޮށް، ޕްލެނެޓެއް ނުވަތަ ބެލްޓެއް އިރުއާ ދުރުވިވަރަކަށް، އެ ޕްލެނެޓެއްގެ ދައުރުވުމާއި، އިރުއާ ދެން ކައިރިވާ އެއްޗެއްގެ ދައުރުވުމާ ދެމެދުގެ ދުރުމިން ބޮޑުވެގެންދެއެވެ. މިސާލަކަށް ވީނަސް މާކިއުރީއަށްވުރެ އިރުއާއި ގާތްގަނޑަކަށް 0.33 އޭޔޫ ދުރުގައި އޮންނައިރު، ސެޓަރން އޮތީ ޖުޕިޓަރ އިން 4.3 އޭޔޫ ބޭރުގައި ކަމަށާއި، ނެޕްޗޫން އޮތީ ޔޫރޭނަސް އާއި 10.5 އޭޔޫ ބޭރުގައެވެ. ޓައިޓިއަސް-ބޯޑް ޤާނޫނާއި ޕްލެޓޯނިކް ސޮލިޑްސްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޖޯހަންސް ކެޕްލަރގެ މޮޑެލް ފަދައިން މި އޯބިޓަލް ދުރުމިންތަކާ ދެމެދު ގުޅުމެއް އޮތްކަން ކަނޑައެޅުމަށް މަސައްކަތް ކުރެވިފައިވީނަމަވެސް މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހޯދުންތަކުން މި ހައިޕޮތެސިސްތައް ބާތިލްވެފައިވެއެވެ.

ސޯލާ ސިސްޓަމްގެ ބައެއް މޮޑެލްތަކުގައި ސޯލާ ސިސްޓަމްގައި ހިމެނޭ ރިލޭޓިވް ސްކޭލްތައް އިންސާނީ ޝަރުޠުތަކުގެ މައްޗަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ބައެއް ތަކެތި ކުދިކުދި (އަދި މެކޭނިކަލް އެއްޗެހި ކަމަށް ވެދާނެ- އޮރެރީސް ކިޔާ)- އަނެއްބައި ތަންތަން ސިޓީތަކުގައި ނުވަތަ ސަރަހައްދީ ސަރަހައްދުތަކަށް ފުޅާވެފައިވެ އެވެ substitute Sun، އަދި، ސްކޭލްއަށް ތަބާވެ، ޖުޕިޓަރަކީ 40 ކިލޯމީޓަރު (25 މޭލު) ދުރުގައި އޮންނަ ސްޓޮކްހޯމް އާލަންޑާ އެއާޕޯޓުގައި 7.5 މީޓަރު (25 ފޫޓު) ގެ ދާއިރާއެއް ކަމުގައި ވާއިރު، މިހާރުގެ އެންމެ ދުރު އެއްޗެއް ކަމަށްވާ ސެޑްނާ އަކީ 10 ސެންޓިމީޓަރު (4 އިންޗި) އެވެ. ސްފީއާ އިން ލޫލެއާ، 912 ކިލޯމީޓަރު (567 މޭލު) ދުރުގަ އެވެ.

އިރު-ނެޕްޗޫން ދުރުމިން 100 މީޓަރު (330 ފޫޓު) އަށް ސްކޭލް ކޮށްފިނަމަ، އިރުގެ ދިގުމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 3 ސެންޓިމީޓަރު (1.2 އިންޗި) (ގާތްގަނޑަކަށް ގޯލްފް ބޯޅައެއްގެ ދިގުމިނުގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައި) ހުންނާނެ، ޖަޔަންޓް ޕްލެނެޓްތައް ހުރިހާ ޕްލެނެޓްތައް ވެސް ކުދިވާނެއެވެ ގާތްގަނޑަކަށް 3 އެމްއެމް (0.12 އިންޗި) އަށް ވުރެ ބޮޑުވެ، ބިމުގެ އެހެން ޕްލެނެޓްތަކުގެ ދިގުމިނާއެކު ދުނިޔޭގެ ދިގުމިން މި މިންގަނޑުގައި ފްލީއަކަށް (0.3 އެމްއެމް ނުވަތަ 0.012 އިންޗި) އަށް ވުރެ ކުޑަވާނެއެވެ.